Ο ποταμός Νέδοντας με τη ματιά του Κωνσταντίνου Γουρνά και της Παναγιώτας Μούσα

Δύο νέοι αρχιτέκτονες του ΕΜΠ που φέρνουν τη νέα ματιά στην ελληνική πόλη και την τεχνολογία, μέσα από την έμπνευσή τους για τον ποταμό Νέδοντα

Σε μια εποχή που η αρχιτεκτονική καλείται να συνομιλήσει ταυτόχρονα με την κλιματική κρίση, την πολιτιστική κληρονομιά και τις νέες τεχνολογίες, δύο νέοι αρχιτέκτονες, η Παναγιώτα Μούσα και ο Κωνσταντίνος Γουρνάς (ο δεύτερος από την Καλαμάτα), ξεχωρίζουν για την ωριμότητα, την ευαισθησία και τη στοχαστική διάσταση της δουλειάς τους.

Αμφότεροι αριστούχοι απόφοιτοι της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ (2023), με σπουδές μέσω του προγράμματος Erasmus+ στο University of Edinburgh και το Instituto Superior Técnico de Lisboa, εργάζονται σήμερα στο Tense Architecture Network, ενώ παράλληλα δραστηριοποιούνται ερευνητικά και δημιουργικά σε έργα που συνδέουν την πόλη, τη φύση και τη μνήμη.

Η κοινή τους διπλωματική εργασία, με τίτλο «Κήπος. Μέσον. Αγορά / Νέδοντος Οραματισμοί», παρουσιάστηκε στο ΕΜΠ τον Φεβρουάριο του 2023 και αποτέλεσε μια ερευνητική μελέτη διαχείρισης του αστικού τμήματος του ποταμού Νέδοντα στην Καλαμάτα. Στόχος ήταν η ανάδειξη του ποταμού ως εν δυνάμει αστικού τοπόσημου, αλλά και ως πρότυπο συνθετικής διαχείρισης υδάτινων ρευμάτων μέσα στον αστικό ιστό.

Η πρόταση οργανώθηκε γύρω από τρεις χωρικές και συμβολικές «συρραφές» – Κήπος, Μέσον, Αγορά – που επιδιώκουν να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση της πόλης με το νερό και να επανενώσουν τις συνοικίες εκατέρωθεν της κοίτης. Η μελέτη συνομιλεί με ζητήματα πολεοδομίας, οικολογίας και πολιτισμικής ταυτότητας, φέρνοντας στο προσκήνιο έναν νέο τρόπο ανάγνωσης της πόλης μέσω του φυσικού της πυρήνα.

Το έργο τους έχει ήδη λάβει το 1ο Βραβείο από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (2024), καθώς και το 1ο Βραβείο του Grad Review (2025), ενώ περιλήφθηκε στη βραχεία λίστα των GRAIL Awards (2024). Παράλληλα, επιλέχθηκε από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο για να εκπροσωπήσει τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στα EUmies Awards Young Talent 2025, έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής.

Η έρευνά τους παρουσιάστηκε πρόσφατα και στο πλαίσιο του Green Weekend (Σεπτέμβριος 2024), στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στην έκθεση «Ανθρώπινοι Οικισμοί – Βιώσιμες Κοινότητες». Η έκθεση, εμπνευσμένη από τη σκέψη του Κωνσταντίνου Δοξιάδη, συγκέντρωσε 27 επιλεγμένες προτάσεις ανάμεσα σε 81 συμμετοχές, αναδεικνύοντας έργα που επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο της αρχιτεκτονικής στη βιώσιμη πόλη.

Παράλληλα, η Παναγιώτα Μούσα και ο Κωνσταντίνος Γουρνάς αποτελούν ενεργά μέλη της ερευνητικής ομάδας για το έργο του Εθνικού Υπερυπολογιστή “Δαίδαλος”, που υλοποιείται στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ).

Πρόκειται για ένα εμβληματικό έργο αποκατάστασης και επανάχρησης του πρώην κτιρίου του Ηλεκτρικού Σταθμούκαθώς και των Υποστέγων Καμινείας και Πλινθοποιείου — έναν μοναδικό διάλογο ανάμεσα στη βιομηχανική κληρονομιά και την υποδομή υψηλής καινοτομίας. Ως μέλη της ομάδας μελετητών, οι δύο αρχιτέκτονες διακατέχουν εποπτικό ρόλο στην οργάνωση, επίβλεψη και κατασκευαστική εφαρμογή του έργου, σε συνεργασία με το Tense Architecture Network.

Με έργο που κινείται ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα, την περιβαλλοντική ευαισθησία και την αρχιτεκτονική πράξη, οι Μούσα και Γουρνάς ανήκουν σε εκείνη τη νέα γενιά αρχιτεκτόνων που επιδιώκουν να μετατρέψουν τη θεωρία σε ζωντανό χώρο, να δώσουν φωνή σε ξεχασμένα τοπία και να αποδείξουν πως η ελληνική αρχιτεκτονική μπορεί να είναι ταυτόχρονα τοπική, κριτική και διεθνής.

Επιστημονικοί σύμβουλοι για την εργασία σχετικά με το Νέδοντα ήταν οι: Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος supervisor associate professor, School of Architecture, NTUA. Αριστείδης Μαυρομμάτης Open Channel Hydraulics PhD Civil Engineer. Παναγιώτης Παπαντωνίου Traffic Engineering Assistant Professor Department of Surveying and Geoinformatics Engineering Ι University of West Attica. Ανδρονίκη Μιλτιάδου Structural Engineering Associate Professor in Structural Design, School of Architecture, NTUA.

(Garden . Midpoint . Agora / Nedon River visualizations)

Ποταμός Νέδοντας

Στοιχεία επικοινωνίας: 6989-778346, 6936-195275.

https://www.youtube.com/watch?v=buxGcYX8EL8